Ścieżka dydaktyczna

Klasa: IV

Wiek uczniów: 10 lat

Czas trwania: 3 godziny

Nauczany przedmiot: przyroda

Temat: Poznajemy krajobraz najbliższej okolicy szkoły.

Cel ogólny: poznanie krajobrazu okolicy

Cele szczegółowe:

Uczeń zna:

• występujące w okolicy szkoły gatunki roślin i zwierząt,
• pomniki przyrody znajdujące się na wyspie Bolko,
• cztery podstawowe kierunki geograficzne,

Uczeń umie:

• orientować plan przy pomocy kompasu,
• posługiwać się planem,
• rozpoznawać rośliny i zwierzęta posługując się atlasem,

Uczeń potrafi:

• odnaleźć w terenie zaznaczone na planie obiekty,
• nanosić na plan ważne cele,
• naszkicować najistotniejsze cechy danego przedmiotu,
• obliczyć wiek drzewa,
• obliczyć średnią odległość miedzy dwoma punktami.

Metody pracy:

• badawcze: pomiar z obliczeniem,
• ćwiczeniowe: nanoszenie danych na plan, ćwiczenia pisemne i słowne,
• obserwacyjne: obserwacja żywych okazów organizmów,
• słowne: pogadanka, praca z tekstem, atlasem przyrodniczym, prezentacja.

Formy pracy:

• zespołowa, indywidualna, zbiorowa.

Środki dydaktyczne:

• kompasy, aparaty fotograficzne, kredki świecowe, lornetki, metr krawiecki, atlasy przyrodnicze („Spotkania z przyrodą”), pisaki, teczka rysunkowa.

Etapy lekcji:

I Zaangażowanie:

Poinformowanie uczniów o tym, iż za tydzień będą przewodnikami po najbliższej okolicy dla uczniów z Finlandii, którzy mają zamiar zobaczyć naszą przyrodę, zapoznać się z naszą kulturą i historią. Nauczyciel pyta: Co w okolicy naszej szkoły warto pokazać gościom?
Nauczyciel chwali pomysły uczniów, a następnie rozdaje im plany najbliższej okolicy szkoły. Proponuje zespołowi klasowemu, by odszukał w terenie zaznaczone miejsca, bliżej się z nimi zapoznał, a następnie stwierdził dlaczego znalezione obiekty warte są pokazania gościom. Efektem pracy uczniów będzie stworzenie mapy całościowej najbliższej okolicy szkoły uzupełnionej o ciekawe obiekty poznane na lekcjach przyrody, historii i języka polskiego.
Podział klasy na trzy grupy (I przyrodnicza A i B, II polonistyczna, III historyczna). Rozdanie kart pracy z zadaniami dla uczniów, planów z zaznaczonymi obiektami.

II Badanie i Przekształcanie:

Zapoznanie się grup z planami i z zadaniami. Wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości. Zabranie z klasy materiałów i przyborów potrzebnych do wykonania zadań. Wyruszenie w teren pod opieką wspierającego opiekuna.

KARTA PRACY DLA GRUPY IA – PRZYRODNICZEJ

Zadania:

1. Zorientujcie plan zgodnie z kierunkami świata i zaznaczcie je na nim.

2. Wyznaczcie osobę z grupy, która obliczy średnią odległość między punktami B i A1 zaznaczonymi na planie. Wyniki zapiszcie na kartach.

3. Która z poniższych ilustracji przedstawia igłę, która należy do drzewa oznaczonego na planie jako punkt A1. Zaznacz krzyżykiem odpowiednią kratkę.

□

□

□

4. W miejsce kropek wpiszcie nazwę drzewa oznaczonego na planie jako punkt A1.

Igły ............... ............................... mają barwę ciemnozieloną.

5. Korzystając z atlasu przyrodniczego napiszcie informację o punkcie A1.

.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

6. Korzystając z planu dojdźcie do stanowiska A2. Posługując się atlasem określcie przynajmniej jeden gatunek żab żyjących w tym stawie. Narysujcie poszczególne fazy ruchu tej żaby w wodzie (schemat).

7. Odnajdźcie i zaznaczcie na planie rosnący nad stawem dąb (stanowisko A3). W oparciu o przewodnik zapiszcie poniżej odpowiedź na pytanie: Do czego wykorzystywana jest kora dębu?

Następnie przyłóżcie kartkę do kory dębu i odrysujcie kredką świecową jej powierzchnię.

8. Posługując się planem dojdźcie do stanowiska nr A4. Rośnie tam jedyny w Opolu okaz miłorzębu japońskiego. Należy on do tej samej grupy co drzewa szpilkowe. Wyciąg z tych drzew jest podstawowym składnikiem całej serii kosmetyków o cennych właściwościach dla skóry. Na podstawie zapachu kwiatów określ, czy jest to osobnik męski, czy osobnik żeński (przykry zapach). Obserwacje zanotuj poniżej. Następnie nie zrywając liścia miłorzębu japońskiego odrysuj jego kształt i unerwienie.

9. Stanowisko A5 to brzeg Odry. Rośnie nad nią charakterystyczny zespół roślinności zwany łęgiem. Są to zbiorowiska roślinne rosnące nad rzekami, na terenach zalewowych. Mowa tu o olchach i jesionach. Jest to wspaniałe miejsce dla gnieżdżenia się ptaków. Zaobserwujcie i wykonajcie zdjęcia gniazd, a być może uda wam się sfotografować siedzącego w nim ptaka. Jeśli tak, to określcie jego nazwę gatunkową.

10. Powrót do szkoły.

KARTA PRACY DLA GRUPY IB – PRZYRODNICZEJ

Zadania:

1. Zorientujcie plan zgodnie z kierunkami świata i zaznaczcie je na niej.

2. Posługując się planem dojdźcie do stanowiska B1. Jest to początek jedynej ścieżki przyrodniczej znajdującej się w najbliższej okolicy naszej szkoły. Na podstawie tablicy informacyjnej wypisz jakie ciekawe gatunki roślin i zwierząt można na niej spotkać. Wykonaj zdjęcie tablicy informacyjnej.

3. Sprawdź, na którym z zaznaczonych drzew rosnących na stanowisku B2 znajduje się dziupla dzięcioła czarnego. Określ na oko wysokość położenia dziupli na klonie. Wynik zaznacz na rysunku.

4. Posługując się planem dojdźcie do stanowiska B3, miejsca spacerów wielu Opolan. Sfotografujcie jedno z drzew (najliczniej występującego gatunku) rosnących nad stawem hodowlanym, które stanowi bardzo malowniczy element roślinności rosnącej na wyspie Bolko.

5. Poniżej zamieszczono nazwy roślin, które rosną nad wodą. Podkreśl nazwy tych roślin, które zaobserwowałeś nad stawem, na stanowisku B3 (zdjęcia odszukaj w atlasie).

• Ramienica krucha
• Rdestnica pływająca
• Żabieniec babka wodna
• Łączeń baldaszkowaty
• Żabiściek pływający
• Pałka szerokolistna
• Sit rozpierzchły
• Trzcina
• Rdest ziemno-wodny

6. Na stanowisku B4 rośnie najstarszy dąb szypułkowy w Opolu. Narysujcie poniżej sylwetkę (pokrój) drzewa. Określcie jego wiek według poniższego wzoru (pomiaru dokonujemy 1,5 metra od ziemi). Wyniki zanotujcie na wykonanym przez was rysunku.

7. Stanowisko B5 obfituje w przeróżne zioła. Zbierzcie do zasuszenia trzy gatunki roślin zielnych: dziurawca, rumianku, mniszka lekarskiego.

8. Powrót do szkoły.

III Prezentacja

Po powrocie do klasy poszczególne zespoły w obecności opiekunów trzech grup (przyrodniczej, polonistycznej, historycznej) relacjonują wykonane zadania. Ukazują atrakcyjność odszukanych obiektów. Zaznaczają na planie, wykonanym wcześniej na plastyce, stanowiska i umieszczają na nim wycięte z kart pracy opracowane przez grupy informacje, zdjęcia, rysunki.

IV Refleksja

Dokonanie podsumowania pracy uczniów. Samoocena pracy uczniów, samoocena nauczyciela. Ocena poszczególnych grup oraz każdego członka grupy. Uzyskanie odpowiedzi na pytania: Czy uczniowie są gotowi na to, by pokazać gościom najbliższą okolicę szkoły?, Czy chcą o danym obiekcie uzyskać więcej informacji?

EWALUACJA

Uczniowie uzyskaną wiedzę o ciekawych obiektach znajdujących się w okolicy szkoły przekażą gościom, których oprowadzać będą po terenach przyległych do szkoły, zaprezentują również wykonaną przez siebie makietę oraz plan.

Plan dla grupy IA i IB

Legenda:
A1, A2, A4, A5 – stanowiska przyrodnicze dla grupy IA,
B1, B2, B3, B4, B5 – stanowiska przyrodnicze dla grupy IB,
– - brama,
= - schody.